106
NL
Gebruik van koper als geneesmiddel
Daar hogere organismen, bv. vissen, meer koper „verdragen“ dan lagere, wordt koper gebruikt als
bestrijdingsmiddel tegen parasitaire visziektes. Een klassiek toepassingsgebied is bij voorbeeld de behandeling
van Oödinium bij vissen in zoet water en zeewater. In dit geval moet een gehalte van 0,3 mg/l aangehouden
worden (bv. met behulp van JBL Oodinol Plus 250). Het gehalte moet regelmatig worden gecontroleerd,
omdat bij een te laag gehalte geen genezing verwacht macht worden, terwijl een te hoog gehalte gevaarlijk is
voor de vissen.
Al naar gelang de hardheid van het water gaat het koper een meer of minder sterke verbinding aan met hardheid
verhogende stoffen tot kopercarbonaat en kristalliseert dan uit. In zeewater vindt dit proces bijzonder snel
plaats. Het uitgekristalliseerde kopercarbonaat blijft op de bodem van het aquarium liggen. Onder bepaalde
omstandigheden (verandering van de pH, CO
2
-bemesting, activiteit van de micro-organismen) lost het koper
weer op. Na aoop van een aantal therapieën kan op die manier een aanzienlijk hoeveelheid koper ontstaan
die, zodra het weer oplost, dodelijke visvergiftigingen kan veroorzaken. Om deze reden adviseren wij om
besmette vissen altijd in een aparte quarantainebak met koperhoudende middelen te behandelen!
In zeeaquaria met koralen en andere ongewervelde dieren mag nooit meer koper worden toegediend dan nodig
is om in de behoefte als spoorelement te voorzien (bv. door middel van JBL TraceMarin)!
Waar komt koper vandaan?
Behalve de eerder genoemde toepassing als geneesmiddel tegen parasitaire visziektes komt koper
voornamelijk via het kraanwater in het aquarium terecht. Voor het aanleggen van waterleidingen werden en
worden nog steeds vaak koperen buizen gebruikt. Daarnaast bestaan warmwaterboilers in de meeste gevallen
ook uit koperen leidingen. Als het water lange tijd in de leidingen blijft staan, kan een aanzienlijke hoeveelheid
koper oplossen. Zelfs bij gebruik van regenwater is het gevaar groot dat een zekere hoeveelheid koper in het
water terechtkomt als het door een koperen dakgoot is gestroomd. Metalen voorwerpen die koper bevatten,
bv. ttingen van messing of roodkoper en zelfs pompen met behuizingen of waaiers van dit materiaal mogen
daarom nooit in aquaria of vijvers worden toegepast. De bestrijdingsmiddelen, die aquariumliefhebbers graag
gebruiken om van algen af te komen, bevatten eveneens koper. Hier is hetzelfde van toepassing als we eerder
over het gebruik van geneesmiddelen hebben gezegd.
Verwijderen, maar hoe?
Grotere hoeveelheden koper, die door toepassing van koperhoudende middelen op de bodem van het
aquarium zijn beland, kunt u alleen verwijderen door het substraat zelf in zijn geheel uit het aquarium te
verwijderen.
De regelmatige toepassing van een waterzuiveringsmiddel dat in staat is om zware metalen te binden, bv. JBL
Biotopol, biedt voldoende zekerheid bij de aanvoer van koper uit de waterleiding of bij gebruik van regenwater.
Om piekwaarden te voorkomen, verdient het aanbeveling om het water uit de kraan vóór gebruik enkele minuten
te laten lopen (om eventueel aanwezige koperdeeltjes weg te spoelen). Bij koperen dakgoten is het raadzaam
om het water pas op te vangen nadat het ongeveer een uur heeft geregend.
Wat het gebruik van waterzuiveringsmiddelen betreft, wijzen wij erop dat deze zware metalen (koper e.d.) niet
uit het water verwijderen maar alleen van een beschermend “omhulsel” voorzien, waardoor vissen er geen
schade meer van ondervinden. Na verloop van tijd worden de metalen dan in de vorm van sporenelementen
door de planten enz. verbruikt. De aquariumliefhebber die er zeker van wil zijn dat de metalen echt worden
verwijderd, moet het water ca. 1 uur na toepassing van het waterzuiveringsmiddel door een krachtig werkende
actieve koolstof (bv. JBL Carbomec activ) lteren; de kool moet dan de volgende dag uit het lter verwijderd
en weggegooid worden. De van het “omhulsel” uit het waterzuiveringsmiddel voorziene zware metalen worden
door de actieve kool geadsorbeerd en samen met de kool uit het lter verwijderd. Zware metalen die geen
beschermend laagje hebben, worden daarentegen door de actieve kool niet uitgelterd.
Wat wordt gemeten?
De kopertest meet alleen het koper dat in het water is opgelost. Koperdeeltjes die op de bodem van het
aquarium liggen of met het bodemsubstraat zijn vermengd (zie bovenstaande beschrijving) kunnen echter met
de test niet worden gemeten.
Gebruiksaanwijzing:
1. Vul de twee proefbuisjes met het water dat u wilt testen en spoel ze daarmee enkele malen goed om.
2. Vul ieder buisje met behulp van de bijgevoegde spuit met 5 ml testwater.
3. Voeg nu aan één van de twee proefbuisjes 5 druppels reagens 1 toe, goed mengen door het buisje
gedurende korte tijd heen en weer te bewegen, en vervolgens 5 druppels reagens 2 toevoegen en opnieuw